Montessori

  • PEDAGOGIKA MONTESSORI

    Dr Maria Montessori (1870-1952) była włoską lekarką, antropologiem i pedagogiem. Na podstawie swoich wieloletnich doświadczeń w pracy z dziećmi zaproponowała nową metodę wychowania. Położyła w niej nacisk na swobodny rozwój dziecka, czym diametralnie zmieniła podejście do sposobu nauczania dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym. Przeciwstawiła się systemowi, tłumiącemu aktywność dzieci, którego symbolem była szkolna ławka. M.Montessori uważała, że głównym zadaniem edukacji jest wspieranie spontaniczności i twórczości dzieci oraz umożliwianie im wszechstronnego rozwoju. 

    Maria Montessori zauważyła, że w wieku przedszkolnym umysł dziecka staje się niezwykle chłonny i otwarty na zdobywanie nowych wiadomości i umiejętności. Zdolność ta pojawia się w tzw. wrażliwych fazach- okresach gdy nauka danych treści i umiejętności przychodzi dziecku bez trudu. Nie można ich zaplanować, nie powtarzają się, nie można ich wywołać ani przyspieszyć. Pojawiają się zgodnie z naturalnym  i indywidualnym rytmem rozwoju dziecka. Są to m.in: faza na porządek, małe przedmioty, doskonalenie zmysłów, muzykę, pisanie, czytanie, matematykę. We wrażliwej fazie dziecka pojawia się kluczowy dla uczenia się proces  polaryzacji uwagi. Jest to moment gdy dziecko koncentruje się na danej czynności, zatapia się w swoim zajęciu, poświęca mu całą swoją uwagę. Następuje wtedy właściwy proces uczenia się i rozwoju umysłu. 

    Dzieci w wieku przedszkolnym mają potrzebę uporządkowania świata, który je otacza, doznań, jakich doświadczają, wiedzy jaką posiadają. Chcą to wszystko poukładać, nazwać i zakorzenić się w otaczającej je rzeczywistości. Uczenie się w tym okresie odbywa się poprzez działanie i operowanie konkretami. Dzięki manipulowaniu określonymi przedmiotami i wykonywaniu określonych czynności dzieci widzą efekt swojej pracy. Dziecko w tym okresie uczy się także samodzielności, doskonali koordynację, ćwiczy koncentrację i samodyscyplinę.

    Zdaniem M. Montessori trzy podstawowe elementy warunkujące rozwój i uczenie się dziecka, zgodne z jego naturalnymi potrzebami, to:

    • specjalnie przygotowane otoczenie- ma odpowiadać m.in. takim potrzebom dziecka jak: samodzielność (meble i sprzęty na wysokości dzieci), uporządkowanie (wszystko ma swoje miejsce), ruch (możliwość swobodnego przemieszczania się i wyboru miejsca pracy). 
    • odpowiedni materiał dydaktyczny- pozwala na dokonywanie niezależnych wyborów (czym, gdzie i, jak długo będzie się zajmować), samodzielną pracę i kontrolowanie własnych błędów
    • nauczyciel będący przewodnikiem- jest pomocnikiem dziecka, prezentuje mu pomoce dydaktyczne, kieruje jego indywidualną pracą, dokonuje obserwacji- dziecko uczy się jednak samodzielnie

    Zgodnie z założeniami pedagogiki Montessori w grupie przedszkolnej znajdują się dzieci w różnym wieku, a każde z nich rozwija się i doskonali indywidualnie. Każde dziecko ma w danym momencie różne potrzeby i różny poziom umiejętności. Każde dziecko może uczyć się i rozwijać we własnym rytmie. Grupa mieszana wiekowo swoją strukturą przypomina rodzinę: starsze dzieci uczą się pomagania młodszym, młodsze dzieci chętnie naśladują starsze, przejmują od nich wiedzę i doświadczenie. Wszystkie realizują potrzebę kontaktów społecznych, pełnią różne role społeczne, uczą się komunikowania z innymi.